- Jak strategia ABC-TACE sandwich wydłuża przeżycie o ponad 7 miesięcy w porównaniu z samą immunoterapią
- Kiedy optymalnie włączyć TACE podczas terapii atezolizumab/bewacyzumab – mediana wynosi 6,8 miesiąca
- Które grupy pacjentów z HCC najbardziej skorzystają z kombinacji TACE i immunoterapii
- Czy dodanie TACE wpływa na bezpieczeństwo terapii i rezerwę wątrobową pacjentów
Czy dodanie TACE do terapii atezolizumab/bewacyzumab poprawia wyniki leczenia HCC?
Rak wątrobowokomórkowy (HCC) pozostaje najczęstszym pierwotnym nowotworem złośliwym wątroby i główną przyczyną zgonów związanych z nowotworami na całym świecie. Po tym, jak kombinacja atezolizumab plus bewacyzumab (Atezo/Bev) wykazała przewagę nad sorafenibem, stała się ona standardem pierwszego rzutu w terapii systemowej nieoperacyjnego HCC. Jednak sama terapia Atezo/Bev charakteryzuje się ograniczoną skutecznością – wskaźnik odpowiedzi wynosi jedynie 30%, a mediana przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia wolnego od progresji (PFS) to odpowiednio 19,2 i 6,9 miesiąca.
Japońscy badacze z Uniwersytetu Hiroshima oraz ośmiu innych ośrodków przeprowadzili retrospektywną analizę wieloośrodkową, aby ocenić skuteczność strategii ABC-TACE sandwich – metody polegającej na włączeniu chemoembolizacji przeztętniczej (TACE) on-demand podczas trwającej terapii Atezo/Bev. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Liver Cancer i pokazują one obiecujące rezultaty w zakresie wydłużenia przeżycia pacjentów z nieoperacyjnym HCC.
Badanie objęło 398 pacjentów, którzy rozpoczęli terapię Atezo/Bev między październikiem 2020 a kwietniem 2024 roku. Po zastosowaniu rygorystycznych kryteriów wykluczenia i dopasowaniu metodą propensity score matching, do ostatecznej analizy zakwalifikowano 98 pacjentów – 49 w grupie ABC-TACE sandwich i 49 w grupie otrzymującej wyłącznie Atezo/Bev. Mediana okresu obserwacji wyniosła około 17,5 miesiąca.
Jak zaprojektowano badanie ABC-TACE sandwich?
Badanie miało charakter retrospektywny, wieloośrodkowy, z danymi zbieranymi z dziewięciu japońskich szpitali, w tym Hiroshima University Hospital i Hiroshima Prefectural Hospital. Głównym celem było porównanie przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia wolnego od progresji (PFS) między dwiema grupami: pacjentami otrzymującymi terapię Atezo/Bev w połączeniu z TACE (grupa ABC-TACE sandwich) oraz pacjentami leczonymi wyłącznie Atezo/Bev.
Aby zminimalizować błąd selekcji wynikający z retrospektywnego charakteru badania, autorzy zastosowali propensity score matching – technikę statystyczną pozwalającą zrównoważyć cechy kliniczne obu grup. Dopasowanie uwzględniało kluczowe zmienne rokownicze: wiek, płeć, linię leczenia, ocenę Child-Pugh, stadium BCLC, stan sprawności ECOG PS, obecność przerzutów odległych i inwazji naczyniowej, maksymalną średnicę guza, etiologię, poziomy AFP i DCP.
Ponadto, aby zredukować immortal time bias – zniekształcenie wynikające z faktu, że pacjenci w grupie ABC-TACE sandwich musieli przeżyć wystarczająco długo, by otrzymać TACE – przeprowadzono analizę landmark. Punkty odniesienia ustalono na 3, 6 i 9 miesięcy, co odpowiadało medianie czasu do pierwszej procedury TACE (6,8 miesiąca). Pacjenci, którzy nie przeżyli do danego punktu czasowego, byli wykluczani z analizy dla tego landmarku.
Decyzja o wykonaniu TACE była podejmowana przez lekarza prowadzącego na podstawie odpowiedzi guza ocenianej według kryteriów RECIST oraz trendów markerów nowotworowych. Celami TACE były: (1) radykalne wyleczenie guzów z częściową odpowiedzią (PR), (2) kontrola wewnątrzwątrobowa guzów ze stabilizacją choroby (SD) wykazujących tendencję do zmniejszania się lub spadku markerów, (3) kontrola wewnątrzwątrobowa guzów z SD wykazujących tendencję do progresji lub wzrostu markerów, oraz (4) kontrola lokalna guzów z progresją choroby (PD).
Jakie były cechy pacjentów włączonych do analizy?
Po propensity score matching obie grupy (po 49 pacjentów) były dobrze zbalansowane pod względem kluczowych cech klinicznych. Mediana wieku wynosiła 74 lata w grupie ABC-TACE sandwich i 76 lat w grupie Atezo/Bev alone. Większość pacjentów stanowili mężczyźni (około 86% w obu grupach). Terapia pierwszej linii była stosowana u 71,4% pacjentów w grupie ABC-TACE sandwich i u 67,3% w grupie Atezo/Bev alone.
Ocena Child-Pugh wynosiła A u zdecydowanej większości pacjentów (96% w grupie ABC-TACE sandwich vs 100% w grupie Atezo/Bev alone). Stadium BCLC było zróżnicowane: 14,3% pacjentów w grupie ABC-TACE sandwich i 12,2% w grupie Atezo/Bev alone miało stadium A, podczas gdy stadium C występowało odpowiednio u 26,5% i 30,6% pacjentów. Większość pacjentów (około 84-86%) miała stan sprawności ECOG PS równy 0.
Obecność przerzutów pozawątrobowych stwierdzono u 16,3% pacjentów w grupie ABC-TACE sandwich i u 18,4% w grupie Atezo/Bev alone. Inwazja makronaczyniowa występowała u 14,3% i 16,3% pacjentów w odpowiednich grupach. Mediana maksymalnej średnicy guza wynosiła 40 mm w grupie ABC-TACE sandwich i 30 mm w grupie Atezo/Bev alone. Prawie wszyscy pacjenci (96% w obu grupach) mieli mnogie zmiany guzkowe.
Etiologia HCC była zróżnicowana, z przewagą przyczyn niewirusowych (NBNC) – 67,3% w grupie ABC-TACE sandwich i 77,6% w grupie Atezo/Bev alone. Mediana poziomu AFP wynosiła 12 ng/ml w grupie ABC-TACE sandwich i 18,1 ng/ml w grupie Atezo/Bev alone, natomiast mediana DCP wynosiła odpowiednio 706 i 735 mAU/ml. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic między grupami w żadnej z analizowanych cech po dopasowaniu.
Jak wykonywano procedury TACE w badaniu?
W grupie ABC-TACE sandwich 49 pacjentów otrzymało łącznie procedury TACE. Najczęściej stosowano konwencjonalną TACE (cTACE) – u 45 pacjentów, natomiast TACE z użyciem kulek uwalniających lek (DEB-TACE) wykonano u 4 pacjentów. U 11 pacjentów zastosowano kombinację TACE z lenvatinibem (LEN-TACE). Jako chemioterapeutyki używano cisplatyny (36 pacjentów), epirubicyny (9 pacjentów) oraz doksorubicyny (4 pacjentów), zawieszone w lipiodolu i embolizowane cząstkami żelowymi.
Mediana czasu od rozpoczęcia terapii Atezo/Bev do pierwszej procedury TACE wynosiła 6,8 miesiąca (IQR: 4,1-11,6 miesiąca). Większość pacjentów (65,3%) przeszła jedną procedurę TACE, 22,4% – dwie procedury, a 12,2% – trzy procedury. Terapię Atezo/Bev przerywano co najmniej 14 dni przed TACE i wznawiano nie wcześniej niż 7 dni po zabiegu, aby zminimalizować ryzyko powikłań.
Wskazania do TACE były zróżnicowane i odzwierciedlały rzeczywistą praktykę kliniczną. U 14 pacjentów (28,6%) TACE wykonano w celu radykalnego wyleczenia guzów z częściową odpowiedzią (PR). U 7 pacjentów (14,3%) zabieg miał na celu kontrolę wewnątrzwątrobową guzów ze stabilizacją choroby (SD) wykazujących tendencję do zmniejszania się lub spadku markerów nowotworowych. Najliczniejszą grupę stanowili pacjenci z SD i tendencją do progresji lub wzrostu markerów – 22 osoby (44,9%). U 6 pacjentów (12,2%) TACE wykonano w celu lokalnej kontroli guzów z progresją choroby (PD).
Jak TACE wpłynęła na przeżycie pacjentów?
Główne wyniki badania wyraźnie wskazują na przewagę strategii ABC-TACE sandwich nad samą terapią Atezo/Bev. Przeżycie całkowite (OS) w grupie ABC-TACE sandwich było znacząco dłuższe – mediana nie została osiągnięta (95% CI: 26,6 miesiąca – nieosiągnięta), podczas gdy w grupie Atezo/Bev alone mediana OS wynosiła 21,0 miesiąca (95% CI: 16,6-28,7 miesiąca; p<0,05).
Również przeżycie wolne od progresji (PFS) było istotnie dłuższe w grupie otrzymującej TACE. Mediana PFS w grupie ABC-TACE sandwich wyniosła 18,7 miesiąca (95% CI: 12,6-20,7 miesiąca), w porównaniu z 11,2 miesiąca (95% CI: 7,6-16,4 miesiąca) w grupie Atezo/Bev alone (p<0,05). Oznacza to przedłużenie PFS o ponad 7 miesięcy – wynik klinicznie istotny dla pacjentów z zaawansowanym HCC.
Aby wyeliminować ryzyko immortal time bias, przeprowadzono analizę landmark z punktami czasowymi ustawionymi na 3, 6 i 9 miesięcy. W analizie 3-miesięcznej mediana OS w grupie ABC-TACE sandwich nie została osiągnięta (95% CI: 26,6 – nieosiągnięta), podczas gdy w grupie Atezo/Bev alone wyniosła 21,2 miesiąca (95% CI: 16,9-28,7 miesiąca; p<0,05). Podobne wyniki uzyskano w analizie 6-miesięcznej (mediana OS: nieosiągnięta vs 22,1 miesiąca; p<0,05).
W analizie 9-miesięcznej trend w kierunku dłuższego OS w grupie ABC-TACE sandwich utrzymywał się (mediana OS: nieosiągnięta vs 23,2 miesiąca), choć różnica nie osiągnęła istotności statystycznej (p=0,078). Autorzy sugerują, że może to wynikać z mniejszej liczby pacjentów pozostających w analizie przy dłuższym punkcie czasowym.
„Nasze wyniki sugerują, że dodanie TACE podczas terapii Atezo/Bev może oferować znaczące korzyści w zakresie przeżycia, szczególnie u pacjentów ze stabilizacją choroby lub powolną progresją” – piszą autorzy badania.
Które czynniki wpływają na skuteczność terapii?
Analiza wieloczynnikowa metodą regresji Coxa pozwoliła zidentyfikować niezależne czynniki wpływające na przeżycie całkowite i przeżycie wolne od progresji. W analizie jednoczynnikowej badano zmienne takie jak: płeć, wiek, linia leczenia, ocena Child-Pugh, stadium BCLC, stan sprawności ECOG PS, obecność przerzutów pozawątrobowych i inwazji makronaczyniowej, wielkość i liczba guzów, etiologia, poziomy AFP i DCP oraz zastosowanie TACE.
W analizie wieloczynnikowej dla OS uwzględniono czynniki z p<0,05 w analizie jednoczynnikowej: stadium BCLC, inwazję makronaczyniową, DCP oraz TACE. Wykazano, że niski poziom DCP (<1000 mAU/ml) był niezależnym czynnikiem korzystnie wpływającym na OS (HR 0,488; 95% CI: 0,250-0,955; p<0,05). Co najważniejsze, zastosowanie TACE okazało się najsilniejszym niezależnym czynnikiem rokowniczym dla OS (HR 0,375; 95% CI: 0,193-0,728; p<0,05), co oznacza redukcję ryzyka zgonu o 62,5%.
Dla przeżycia wolnego od progresji (PFS) analiza wieloczynnikowa objęła linię leczenia oraz TACE – czynniki istotne w analizie jednoczynnikowej. Wykazano, że zarówno pierwsza linia leczenia (HR 0,571; 95% CI: 0,337-0,967; p<0,05), jak i zastosowanie TACE (HR 0,413; 95% CI: 0,239-0,712; p<0,05) były niezależnymi czynnikami korzystnie wpływającymi na PFS. TACE zmniejszyło ryzyko progresji choroby o 58,7%.
Te wyniki potwierdzają, że dodanie TACE do terapii Atezo/Bev nie tylko wydłuża przeżycie, ale również opóźnia progresję choroby, niezależnie od innych czynników rokowniczych. Stanowi to mocny argument za rozważeniem tej strategii terapeutycznej u odpowiednio wyselekcjonowanych pacjentów z nieoperacyjnym HCC.
Czy kombinacja TACE z Atezo/Bev jest bezpieczna?
Analiza bezpieczeństwa nie wykazała istotnych różnic w częstości i nasileniu zdarzeń niepożądanych między grupą ABC-TACE sandwich a grupą otrzymującą wyłącznie Atezo/Bev. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały nadciśnienie tętnicze (44,9% vs 34,7% w odpowiednich grupach), zmęczenie (22,4% vs 24,5%), biegunkę (18,4% vs 14,3%), utratę apetytu (16,3% vs 24,5%), świąd (14,3% vs 30,6%), uszkodzenie wątroby (12,2% vs 18,4%) oraz białkomocz (10,2% vs 22,4%).
Ciężkie działania niepożądane (stopień ≥3 według CTCAE) występowały rzadko i z podobną częstością w obu grupach. Nadciśnienie stopnia ≥3 odnotowano u 10,2% pacjentów w obu grupach. Ciężkie zmęczenie wystąpiło u 4,1% pacjentów w obu grupach. Białkomocz stopnia ≥3 dotyczył 6,1% pacjentów w grupie ABC-TACE sandwich i 4,1% w grupie Atezo/Bev alone.
Warto podkreślić, że w grupie ABC-TACE sandwich odnotowano 2 przypadki perforacji przewodu pokarmowego (4,1%), w tym 1 przypadek ciężki (stopień ≥3). W grupie Atezo/Bev alone nie wystąpiły takie powikłania. Jest to znane ryzyko związane z terapią bewacyzumabem, szczególnie w połączeniu z procedurami naczyniowymi, i wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
Kluczowym aspektem bezpieczeństwa było monitorowanie rezerwy wątrobowej ocenianej według skali Child-Pugh. Analiza powtarzanych pomiarów wykazała, że nie doszło do istotnego pogorszenia oceny Child-Pugh po TACE – przed zabiegiem, w momencie TACE, 3 miesiące i 6 miesięcy po TACE (p=0,976). Oznacza to, że dodanie TACE nie prowadziło do klinicznie istotnego uszkodzenia funkcji wątroby, co jest niezwykle ważne u pacjentów z HCC, często obciążonych przewlekłą chorobą wątroby.
Podsumowując, strategia ABC-TACE sandwich charakteryzuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa, porównywalnym z samą terapią Atezo/Bev. Kluczowe jest jednak odpowiednie kwalifikowanie pacjentów – preferowane są osoby z dobrą rezerwą wątrobową (Child-Pugh A) i odpowiednim stanem sprawności.
Jak wyniki badania wpisują się w aktualną wiedzę o leczeniu HCC?
Wyniki badania ABC-TACE sandwich wpisują się w rosnącą liczbę dowodów na synergistyczne działanie terapii lokoregionalnych i immunoterapii w leczeniu HCC. Wcześniejsze badania, takie jak LAUNCH, wykazały, że kombinacja lenwatynibu z TACE (LEN-TACE) wydłuża OS u pacjentów z HCC w stadium BCLC B i C w porównaniu z samym lenvatynibem. Podobne korzyści zaobserwowano w retrospektywnych analizach kombinacji Atezo/Bev z TACE przeprowadzonych przez Moriyama i współpracowników oraz Cao i współpracowników.
Mechanizmy wyjaśniające synergię między TACE a immunoterapią są dobrze udokumentowane. TACE indukuje hipoksję guza, co prowadzi do uwolnienia czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF) i stymuluje angiogenezę nowotworową – proces hamowany przez bewacyzumab. Ponadto TACE uwalnia antygeny nowotworowe, co może wzmacniać skuteczność inhibitorów punktów kontrolnych immunologicznej (ICIs) poprzez odnowienie ekspresji limfocytów T CD8+ i PD-L1. Ten tzw. efekt abscopalny – w którym lokalne leczenie guza potencjalizuje odpowiedź immunologiczną przeciwko nieleczonym zmianom – jest szczególnie istotny w kontekście wieloogniskowego HCC.
Obecnie trwa badanie IMPACT (jRCTs051230037) – prospektywne, randomizowane badanie kontrolowane, które ma na celu ocenę skuteczności włączenia TACE podczas terapii Atezo/Bev. W odróżnieniu od badania IMPACT, które skupia się na pacjentach ze stabilizacją choroby (SD) po Atezo/Bev, niniejsze badanie retrospektywne obejmuje szerszy zakres scenariuszy klinicznych, w tym przypadki z zamiarem wyleczenia radykalnego oraz lokalnej kontroli w powolnej progresji choroby.
Innym istotnym kontekstem jest badanie TALENTACE, które przyjmuje PFS specyficzny dla TACE jako główny punkt końcowy, definiując progresję choroby jako moment, w którym dalsza TACE staje się niewykonalna. W praktyce klinicznej, kontynuacja terapii ABC-TACE sandwich nawet u pacjentów z SD lub powolną progresją może wydłużać PFS specyficzny dla TACE i potencjalnie przekładać się na korzyści w zakresie OS – co potwierdza niniejsze badanie.
Warto również zauważyć, że w badaniach takich jak LEAP-012 i EMERALD-1, zmiana schematu leczenia jest obligatoryjna po progresji choroby. Jednak w świetle wyników z badań TACTICS i TACTICS-L, powtarzana TACE może być nadal możliwa w przypadkach lokalnej progresji lub pojawienia się nowych zmian wewnątrzwątrobowych po początkowej TACE. To sugeruje, że strategia ABC-TACE sandwich może być bardziej elastyczna i dostosowana do rzeczywistych potrzeb klinicznych.
Co to oznacza dla praktyki klinicznej w leczeniu HCC?
Wyniki badania ABC-TACE sandwich mają istotne implikacje dla codziennej praktyki klinicznej w leczeniu nieoperacyjnego raka wątrobowokomórkowego. Po pierwsze, sugerują one, że nie wszyscy pacjenci z HCC kwalifikujący się do terapii Atezo/Bev powinni być leczeni wyłącznie tą kombinacją. U wyselekcjonowanych pacjentów – szczególnie tych ze stabilizacją choroby (SD) lub powolną progresją – rozważenie dodania TACE może znacząco poprawić wyniki leczenia.
Kluczowym pytaniem pozostaje timing – kiedy optymalnie włączyć TACE? W badaniu IMPACT czas do TACE ustalono na 3 miesiące, co opiera się na danych z badania IMbrave150 pokazujących, że mediana czasu do odpowiedzi wynosi 2,8 miesiąca. W niniejszym badaniu mediana czasu do pierwszej TACE wyniosła 6,8 miesiąca, co odzwierciedla rzeczywistą praktykę kliniczną, gdzie TACE była dodawana stosunkowo późno – najczęściej w przypadkach SD z tendencją do progresji lub wzrostu markerów nowotworowych.
Autorzy sugerują, że wczesne zastosowanie TACE – w ciągu pierwszych 3-6 miesięcy terapii Atezo/Bev – może być korzystne u pacjentów, u których nie osiągnięto pełnej odpowiedzi (CR lub PR), ale choroba pozostaje stabilna. Monitorowanie dynamiki markerów nowotworowych, szczególnie AFP, może być użyteczne w identyfikacji pacjentów, u których SD może ewoluować w kierunku progresji – to właśnie ta grupa może najbardziej skorzystać z dodania TACE.
Ważne jest również odpowiednie kwalifikowanie pacjentów. Strategia ABC-TACE sandwich powinna być rozważana u pacjentów z dobrą rezerwą wątrobową (Child-Pugh A), odpowiednim stanem sprawności (ECOG PS 0-1) oraz zmianami nadającymi się do TACE (ograniczone zmiany wewnątrzwątrobowe bez znaczącej inwazji naczyniowej lub rozległych przerzutów pozawątrobowych). U pacjentów z zaawansowanym stadium C BCLC, szczególnie z inwazją makronaczyniową lub przerzutami odległymi, korzyści mogą być ograniczone.
Z perspektywy organizacyjnej, wdrożenie strategii ABC-TACE sandwich wymaga ścisłej współpracy między onkologami klinicznymi a radiologami interwencyjnymi. Konieczne jest ustalenie jasnych kryteriów kwalifikacji do TACE oraz protokołów przerywania i wznawiania terapii Atezo/Bev wokół procedury TACE (przerwa ≥14 dni przed i ≥7 dni po zabiegu).
Wreszcie, należy pamiętać o kosztach i dostępności. Zarówno terapia Atezo/Bev, jak i procedury TACE są kosztowne. W polskim systemie ochrony zdrowia atezolizumab plus bewacyzumab jest dostępny w ramach programu lekowego, ale dostępność TACE może być ograniczona w niektórych ośrodkach. Decyzje terapeutyczne powinny uwzględniać nie tylko efektywność kliniczną, ale również dostępność zasobów i preferencje pacjenta.
Jakie są ograniczenia badania i kierunki przyszłych badań?
Autorzy badania otwarcie przyznają jego retrospektywny charakter, który niesie ze sobą szereg ograniczeń. Przede wszystkim, decyzja o wykonaniu TACE była podejmowana przez lekarza prowadzącego na podstawie indywidualnej oceny klinicznej, co mogło wprowadzić błąd selekcji. Pacjenci kwalifikowani do TACE mogli mieć korzystniejsze cechy rokownicze, które nie zostały w pełni uwzględnione w propensity score matching.
Kolejnym ograniczeniem jest stosunkowo niewielka liczebność próby po dopasowaniu – 49 pacjentów w każdej grupie. Choć zastosowano zaawansowane metody statystyczne (propensity score matching, landmark analysis), większa próba pozwoliłaby na bardziej precyzyjne oszacowanie efektu terapeutycznego oraz identyfikację podgrup pacjentów najbardziej korzystających z ABC-TACE sandwich.
Istotnym problemem jest również niejednorodność wskazań do TACE. W badaniu TACE wykonywano z różnych powodów – od radykalnego wyleczenia guzów z PR, przez kontrolę wewnątrzwątrobową w SD, po lokalną kontrolę w PD. Ta niejednorodność, choć odzwierciedla rzeczywistą praktykę kliniczną, utrudnia wyciąganie jednoznacznych wniosków dotyczących optymalnego timingu i wskazań do TACE.
Brakuje również danych dotyczących efektu abscopalnego – czy TACE wykonana na wybranych zmianach wewnątrzwątrobowych wpływa na nieleczone zmiany w wątrobie lub przerzuty pozawątrobowe. Przyszłe badania powinny szczegółowo analizować odpowiedź wszystkich zmian nowotworowych, nie tylko tych poddanych TACE.
Autorzy podkreślają potrzebę prospektywnych, randomizowanych badań klinicznych z większą liczbą pacjentów, które pozwoliłyby na: (1) określenie optymalnego timingu TACE w trakcie terapii Atezo/Bev, (2) identyfikację biomarkerów predykcyjnych dla odpowiedzi na ABC-TACE sandwich, (3) porównanie różnych technik TACE (cTACE vs DEB-TACE vs LEN-TACE) w tym kontekście, oraz (4) ocenę kosztów-efektywności tej strategii.
Istotnym kierunkiem przyszłych badań jest również porównanie TACE z innymi metodami terapii lokoregionalnej, takimi jak stereotaktyczna radioterapia ciała (SBRT), która również wykazuje efekt abscopalny w połączeniu z immunoterapią. Aktualnie brakuje danych bezpośrednio porównujących TACE i SBRT w kombinacji z Atezo/Bev.
Wreszcie, konieczne są badania oceniające długoterminowe bezpieczeństwo strategii ABC-TACE sandwich, szczególnie w zakresie funkcji wątroby i jakości życia pacjentów. Choć w niniejszym badaniu nie obserwowano pogorszenia oceny Child-Pugh po TACE, dłuższy okres obserwacji i większa próba mogą ujawnić późne działania niepożądane.
Jakie wnioski płyną z badania ABC-TACE sandwich?
Badanie ABC-TACE sandwich dostarcza istotnych dowodów na to, że dodanie chemoembolizacji przeztętniczej (TACE) on-demand do terapii atezolizumab/bewacyzumab może znacząco poprawić wyniki leczenia u pacjentów z nieoperacyjnym rakiem wątrobowokomórkowym. Strategia ta wydłuża zarówno przeżycie całkowite (mediana nieosiągnięta vs 21,0 miesiąca), jak i przeżycie wolne od progresji (18,7 vs 11,2 miesiąca) w porównaniu z samą terapią Atezo/Bev. Kluczowym odkryciem jest fakt, że TACE okazała się niezależnym czynnikiem rokowniczym dla OS (HR 0,375) i PFS (HR 0,413), co oznacza redukcję ryzyka zgonu o 62,5% i ryzyka progresji o 58,7%. Co więcej, strategia ta charakteryzuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa, porównywalnym z samą terapią Atezo/Bev, i nie prowadzi do pogorszenia rezerwy wątrobowej. Wyniki potwierdzają koncepcję synergii między terapią lokoregionalną a immunoterapią w leczeniu HCC i dostarczają wsparcia dla trwających badań klinicznych, takich jak IMPACT i TALENTACE.
Pytania i odpowiedzi
❓ Kiedy warto rozważyć dodanie TACE do terapii atezolizumab/bewacyzumab?
TACE powinna być rozważana u pacjentów ze stabilizacją choroby (SD) lub powolną progresją, szczególnie gdy obserwuje się tendencję do wzrostu markerów nowotworowych, takich jak AFP. W badaniu mediana czasu do pierwszej TACE wynosiła 6,8 miesiąca, ale autorzy sugerują, że wczesne zastosowanie – w ciągu 3-6 miesięcy od rozpoczęcia Atezo/Bev – może być korzystne u pacjentów, którzy nie osiągnęli pełnej odpowiedzi. Kluczowe jest monitorowanie dynamiki markerów i odpowiedzi guza według kryteriów RECIST.
❓ U których pacjentów strategia ABC-TACE sandwich przynosi najlepsze efekty?
Strategia ABC-TACE sandwich powinna być rozważana u pacjentów z dobrą rezerwą wątrobową (Child-Pugh A), odpowiednim stanem sprawności (ECOG PS 0-1) oraz zmianami nadającymi się do TACE – ograniczonymi zmianami wewnątrzwątrobowymi bez znaczącej inwazji naczyniowej lub rozległych przerzutów pozawątrobowych. W badaniu większość pacjentów miała stadium BCLC B, choć włączono również pacjentów ze stadium C (około 27-31% w obu grupach). U pacjentów z zaawansowanym stadium C z inwazją makronaczyniową korzyści mogą być ograniczone.
❓ Czy dodanie TACE zwiększa ryzyko działań niepożądanych?
Analiza bezpieczeństwa nie wykazała istotnych różnic w częstości i nasileniu zdarzeń niepożądanych między grupą ABC-TACE sandwich a grupą otrzymującą wyłącznie Atezo/Bev. Najczęstsze działania niepożądane (nadciśnienie, zmęczenie, biegunka) występowały z podobną częstością w obu grupach. Warto jednak zwrócić uwagę na 2 przypadki perforacji przewodu pokarmowego w grupie ABC-TACE sandwich (4,1%), co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Kluczowo, nie obserwowano pogorszenia oceny Child-Pugh po TACE (p=0,976).
❓ Jak długo należy przerywać terapię Atezo/Bev przed i po TACE?
Zgodnie z protokołem badania, terapię Atezo/Bev należy przerwać co najmniej 14 dni przed procedurą TACE i wznowić nie wcześniej niż 7 dni po zabiegu. Te interwały czasowe mają na celu zminimalizowanie ryzyka powikłań związanych z bewacyzumabem, szczególnie krwawień i zaburzeń gojenia, które mogą wystąpić podczas i po procedurach naczyniowych. Przestrzeganie tych wytycznych jest kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.
❓ Jakie są ograniczenia badania ABC-TACE sandwich?
Główne ograniczenia to retrospektywny charakter badania i stosunkowo niewielka liczebność próby (49 pacjentów w każdej grupie po dopasowaniu). Decyzja o wykonaniu TACE była podejmowana przez lekarza prowadzącego, co mogło wprowadzić błąd selekcji. Ponadto wskazania do TACE były niejednorodne – od radykalnego wyleczenia po lokalną kontrolę w progresji. Autorzy podkreślają potrzebę prospektywnych, randomizowanych badań klinicznych z większą liczbą pacjentów, które pozwolą na określenie optymalnego timingu TACE i identyfikację biomarkerów predykcyjnych.








